توسعه صادرات نفتی با ابزارهای سنتی، همواره دو اثر به همراه داشته است: یکی توقف نسبی سرعت رشد صادرات و دیگری افت و حتی توقف صادرات برخی محصولاتی که مختص ایران بوده اما حالا به شکلی جدی از اختیار کشور خارج و بعضاً به رقبا واگذار شده است. نمونههای بسیاری از این محصولات را میتوان برشمرد؛ از کفش ایرانی گرفته تا خاویار، پسته، زعفران و فرش. این زنگ خطری است که نشان میدهد تنوعبخشی به روشها و محتوای صادرات کالایی، یک مسیر ناگزیر برای اقتصاد ماست.
– پارادایم شیفت از صادرات کالا به صادرات برندواقعیت این است که در خلال سالهای گذشته، صادرات بسیاری از کالاهای سنتی کشور کاهش یافته و اگر به سمت روشهای صادراتی جدید حرکت نکنیم، بازارهای جهانی را از دست خواهیم داد. با یک مدل ساده و با در نظر گرفتن آمارهای حداقلی، میتوان سالیانه «یک میلیارد دلار» به صادرات غیرنفتی افزود. این در حالی است که تحریمها نمیتوانند این رقم را تهدید کنند و برخلاف صنایع سنگین، این مسیر نیاز به سرمایههای کلان دولتی ندارد.
– فرانچایز؛ ابزاری برای پیوندهای استوار اقتصادییکی از ابزارهای بسیار مهم که میتواند به تنوعبخشی حوزه صادرات کشور کمک کند، «صنعت فرانچایز» است. این صنعت هم از بعد فرهنگی و هم از بعد توسعه برند، یک ظرفیت بیبدیل است. واقعیت آن است که نهضت ساخت ایران در حال تبدیل شدن به یک نهضت فکری است و امروز نیاز آن بیش از پیش دیده میشود. پیوندهای اقتصادی مستحکم، پیشنیاز روابط سیاسی پایدار هستند؛ هر جا که پیوندهای اقتصادی محکمتری با کشورهای دنیا داشتهایم، روابط سیاسی نیز با تزلزل و چالشهای کمتری مواجه بوده است.
– آمارهای جهانی و درک جایگاه این صنعت در ایرانترکیه: به طور متوسط هر ماه ۶۰ شعبه توسط برندهای ترک در خارج از این کشور راهاندازی میشود و تعداد شعب برندهای ترکیه در خارج از مرزها از ۵ هزار گذشته است.برزیل: نزدیک به ۲۰۰ برند در ۱۱۹ کشور دنیا دارای شعبه هستند.پتانسیل ایران: اگر بتوانیم به هدف ۲۰۰ برند فرانچایزور در بازارهای خارجی برسیم و هر کدام از این واحدها سالانه ۱۰۰ هزار دلار برای کشور ارزآوری کنند، درآمد صادراتی این موضوع به تنهایی یک میلیارد دلار خواهد بود که رقمی قابل توجه در تنوعبخشی به صادرات غیرنفتی است.
– نتیجهگیریتوسعه صنعت فرانچایز در ایران یک ضرورت است، چرا که برندهایی در خارج از ایران توان ایجاد ظرفیتهای توسعهای را دارند که میتواند در مناطق کمتر توسعهیافته نیز ظرفیتسازی کند. این صنعت نه تنها به نفع بخش خصوصی و مردمی، بلکه یک راهکار استراتژیک برای تقویت پیوندهای بینالمللی ایران است. در این مسیر، آگاهی از الگوهای موفق جهانی و استفاده از دانش تخصصی در سطوح مختلف، تضمینکننده موفقیت برندهای ایرانی در ویترینهای جهانی خواهد بود.
محمدعلی ملایی (مدیرعامل و عضو هیئت مدیره انجمن فرانچایز ایران)
مجله ضربان اقتصاد (چاپ پنجم)
