توسعه اشتغال همواره یکی از اصلیترین شعارهای دولتهای مختلف بوده است، اما نگاهی به آمارهای رسمی نشان میدهد که ایجاد اشتغال واقعی و پایدار، فراتر از عدد و رقمهای مقطعی است. در حالی که امروز اقتصادهای بزرگ دنیا از الگوهای استاندارد و ابزارهای کارآمد کارآفرینی استفاده میکنند، در ایران پتانسیلهای صنعت فرانچایز مغفول مانده است؛ صنعتی که به تنهایی میتواند سهمی یک درصدی از اقتصاد ملی را به خود اختصاص دهد و جانی تازه به کالبد اشتغال کشور بدمد.
سهم یک درصدی؛ رویای نیم میلیون شغل پایدار
بررسی وضعیت اشتغال در کشور نشان میدهد که با جمعیت فعال اقتصادی حدود ۲۴ میلیون نفر، نرخ بیکاری همچنان یک چالش جدی است. نکته بحرانی، هزینه سرسامآور ایجاد هر شغل در صنایع بزرگ است که طبق آمارهای سالهای اخیر، به ارقام میلیاردی رسیده است.در چنین شرایطی، صنعت فرانچایز به دلیل اتکا بر سرمایههای مردمی و ساختارهای شبکهای، میتواند با هزینهای به مراتب کمتر، اشتغالی پایدار ایجاد کند. پیشبینی ما این است که با دستیابی به سهم یک درصدی فرانچایز در اقتصاد داخلی، امکان تحقق نیم میلیون فرصت شغلی جدید کاملاً در دسترس خواهد بود.
مهار نقدینگی ۶ هزار هزار میلیارد تومانی با ابزار فرانچایز
یکی از بزرگترین تهدیدهای فعلی اقتصاد ایران، نقدینگی عظیمی است که به سمت بازارهای غیرمولد و واسطهگری (طلا، ارز و خودرو) حرکت میکند. این نقدینگی که میتواند موتور محرک تولید باشد، به دلیل نبود بسترهای امن سرمایهگذاری، باعث تلاطم در بازارها شده است.صنعت فرانچایز دقیقاً همان «مسیر مولد» است که میتواند نقدینگی را به سمت کسبوکارهای شناسنامهدار هدایت کند. برخلاف بازارهای پرریسک، در سیستم فرانچایز، سرمایهگذار با اتکا به یک برند باسابقه و سیستمهای آزمونپسند، ریسک خود را به حداقل میرساند و سرمایهاش را در خدمت تولید و خدمات قرار میدهد.
آموزش و بهرهوری؛ تمایز فرانچایز با سایر صنایع
وجه تمایز اصلی صنعت فرانچایز با روشهای سنتی کسبوکار، در «شرط بهرهوری نیروی انسانی» نهفته است. در این صنعت، ما با حلقههای تکرار شونده و بازخورددهنده مواجه هستیم که بر پایه یادگیری مداوم بنا شدهاند.در ساختار فرانچایز، “آموزش” رکن اصلی است. برخلاف سایر صنایع که یادگیری در آنها زمانبر و تجربی است، در فرانچایز انتقال دانش فنی به صورت فشرده و استاندارد انجام میشود.سرعت ارتقای هویت برند: به دلیل نظارتهای مستمر و بازخوردهای سریع، هویت برند در کوتاهترین زمان ممکن ارتقا مییابد.تخصصگرایی: این ساختار، مجموعهای از سرمایههای انسانی را تربیت میکند که هر کدام در تخصص خود سرآمد هستند.عبور از تفکر سنتی: فرانچایز فقط رستوران نیست!یک باور نادرست در جامعه اقتصادی ایران وجود دارد که فرانچایز را محدود به صنعت غذا و رستورانداری میبیند. اگرچه صنعت غذا پیشرو بوده است، اما ظرفیتهای این صنعت در حوزههایی نظیر:خدمات فنی و مهندسی/لوازم خانگی و پوشاک/آموزش و مراقبتهای بهداشتی/خدمات خودرویی و لوازم یدکی بسیار گسترده است. هدف ما در انجمن فرانچایز، ارتقای آگاهی جامعه نسبت به اصول، قواعد و استانداردهای حاکم بر این صنعت است تا کارآفرینان در تمامی حوزهها از این ابزار برای توسعه استفاده کنند.
نتیجهگیریبر مبنای تجربههای جهانی، اگر بتوانیم اصول فرانچایزینگ را به درستی در کشور پیادهسازی کنیم، ایجاد دوهزار کسبوکار جدید با ظرفیت ایجاد ۳۵۰ تا ۵۰۰ هزار شغل ، هدفی کاملاً واقعبینانه در افق میانمدت اقتصاد ایران خواهد بود. صنعت فرانچایز به دلیل استقلال از ردیفهای بودجه دولتی و اتکا به توانمندیهای درونزای بخش خصوصی، مصداق عینی «اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار» است.
محمدعلی ملایی (مدیرعامل و عضو هیئت مدیره انجمن فرانچایز ایران)
مجله ضربان اقتصاد (چاپ دوم)
