انواع مدلهای فرانچایز
فرانچایز طیف وسیع و متنوعی از فرصتها را به صاحبان کسبوکار مشتاق ارائه میدهد، اما طیف وسیع آن میتواند بسیار پیچیده و نامنظم به نظر برسد. داشتن درک و فهم درستی از تفاوت بین انواع فرانچایزهای ارائهشده، به یک فرانچایز بالقوه کمک میکند تا گزینههای خود را محدود کند تا مدلی را انتخاب کند که به بهترین وجه با نیازهای فردی و اهداف آنها مطابقت دارد.
فرانچایزها را میتوان بر مبنای شاخصههایی مانند محصول عرضهشده، گستره فعالیت سیستم و توان مالی ارزیابی کرد که بر این مبنا پنج مدل فرانچایز قابل شناسایی است.
1- فرانچایز محصول (Product Franchise)
در این مدل، فرانچایزی محصولات یک نام تجاری معین را به دست مصرفکننده میرساند. هدف اصلی همکاری در فروش محصولات فرانچایزور است، بدون آنکه فرانچایزی در پروسه تولید نقشی ایفا نماید. هدف این مدل در اختیار قراردادن سیستم توزیع برای فرانچایزور است تا بتواند بازاریابی محصولات خود را انجام دهد و فرانچایزی ضمن امکان استفاده از نام تجاری فرانچایزور، امکان فروش محصولات رقبا را نخواهد داشت.در این نوع فرانچایز، نیازی به پرداخت حق امتیاز نیست.
این نوع فرانچایز را در فروش اتومبیل، قطعات یدکی و وسایل جانبی اتومبیل و لوازم خانگی مشاهده میکنیم.
2- فرانچایز مدل کسبوکار (Business Model Franchise)
این فرانچایز مدلی از توزیع کالا و خدمات است که فرانچایزور موارد مورد نیاز برای راهاندازی کسبوکار از تجهیزات و محل در صورت نیاز، آموزش، سیستمهای عملیاتی، قراردادهای تأمینکننده، ابزارهای بازاریابی و پشتیبانی را در اختیار فرانچایزی قرار میدهد و در برابر این امتیازات، فرانچایزی مبادرت به پرداخت حق عضویت در شبکه و حق امتیاز بهصورت دورهای به فرانچایزور مینماید. این روش علاوه بر فروش کالا میتواند در قالب ارائه خدمت نیز صورت پذیرد.
این مدل را در رستورانها، کافیشاپها، آژانسهای املاک، باشگاههای بدنسازی، آرایشگاهها و هتلداری مشاهده میکنیم.
3- فرانچایز شغلی (Job Franchise)
این مدل فرانچایز مدلی است که در آن صاحبان مشاغل به ارائه خدمات به مشتریان تحت لوای یک برند خاص مبادرت مینمایند و بهگونهای طراحی شده که توسط یک نفر یا با حداقل کارمندان اداره میشود. در این مدل امکان اداره از خانه یا بر اساس تلفن همراه وجود دارد. میزان سرمایهگذاری جهت راهاندازی این مدل چندان زیاد نیست و یادگیری آن معمولاً ساده است.
مشاغل خانگی، خدمات نظافتی، مراقبت از چمن، کسبوکار قهوه سیار، فعالیتهای مربوط به نگهداری کودکان و کلاسهای خصوصی از این مدل هستند.
4- فرانچایز سرمایهگذاری (Investment Franchise)
در این مدل از فرانچایز، فرانچایزی بهعنوان حلقهای از یک فعالیت تجاری بزرگ در آن سرمایهگذاری میکند، ولی مدیریت این مجموعه را به فرد دیگری واگذار مینماید (که این افراد توسط فرانچایزور انتخاب میشوند). این یک عملیات در مقیاس بزرگ است که به هزینههای سرمایهای قابلتوجهی نیاز دارد. در بیشتر موارد، فرانچایزی بههیچوجه بهصورت روزمره درگیر کسبوکار نخواهد بود و در همه موارد فرانچایز به یک تیم مدیریت حرفهای برای اداره آن نیاز دارد.
هتلها، رستورانهای بزرگ، خردهفروشیها و برندهای باشگاه ورزشی از نمونههای بارز این مدل هستند.
5- فرانچایز تبدیلی (Conversion Franchise)
در این مدل صاحب یک تجارت مستقل در صنعت فرانچایزور به شبکه فرانچایزور میپیوندد. از مزایای این مدل این است که فرانچایزور میتواند به سرعت شبکه را گسترش دهد و از طرفی فرانچایزی در حالی که مزایای تبدیل شدن به بخشی از یک نام تجاری معروف را با تمام امتیازات عملیاتی و مالی به دست میآورد، از آموزش و پشتیبانی نیز بهرهمند میشود.
بهعنوان یکی از سریعترین مدلهای کسبوکار در قالب صنعت فرانچایز محسوب میشود. فرانچایز تبدیلی در صنعت املاک، آرایشگری، کلینیکهای دندانپزشکی و پزشکی رایج است.
نتیجهگیری
شناخت انواع فرانچایز، نخستین گام برای یک سرمایهگذاری هوشمندانه است. هر یک از این پنج مدل، پاسخی به نیاز متفاوتی از کارآفرینان است؛ از کسی که با حداقل سرمایه میخواهد وارد بازار شود تا سرمایهگذاری که به دنبال مشارکت در پروژههای بزرگ بدون درگیری عملیاتی است.
انتخاب درست مدل فرانچایز، نه بر اساس محبوبیت بلکه بر اساس تطابق با توان مالی، تجربه و اهداف بلندمدت، رابطه مستقیمی با درصد موفقیت شما داشته باشد.
برای درک بهتر «فرانچایز مدل کسبوکار»، میتوان به نمونههای متنوعی در صنایع مختلف اشاره کرد. برای مثال، برندهایی مانند Baskin Robbins در صنعت خردهفروشی مواد غذایی و Wendy’s در صنعت رستورانهای زنجیرهای، هر دو از این مدل استفاده میکنند. در این کسبوکارها، فرانچایزی تنها فروشنده محصول نیست، بلکه کل سیستم عملیاتی شامل طراحی فروشگاه، زنجیره تأمین، آموزش نیروی انسانی و استانداردهای اجرایی را از فرانچایزور دریافت میکند.
با این حال، تفاوت در سطح سرمایهگذاری و پیچیدگی اجرا باعث شده است که برخی برندها مانند Wendy’s بیشتر به سمت مدلهای سرمایهگذاریمحور و چندشعبهای حرکت کنند، در حالی که برندهایی مانند Baskin Robbins امکان ورود در مقیاس کوچکتر را نیز فراهم کردهاند. این تنوع نشان میدهد که «فرانچایز مدل کسبوکار» میتواند طیفی از فرصتها را، از سرمایهگذاریهای متوسط تا پروژههای بزرگ، پوشش دهد.